Wanneer is een onderneming controleplichtig?

De twee-uit-drie-toets

U hoeft niet aan alle drie de grenzen te voldoen. Balanstotaal en werknemers kunnen voldoende zijn, ook als de omzet lager blijft. Omgekeerd kunnen omzet en balanstotaal de plicht veroorzaken bij minder dan 50 werknemers.

De toets kent regels voor eerste boekjaren, overgang tussen grootteklassen en gebroken of verlengde boekjaren. Neem daarom minimaal drie verslagjaren in het schema op: vorig jaar, huidig jaar en prognose volgend jaar.

Drie criteria, twee zijn genoeg

• Balanstotaal

  Bereken de grens per balansdatum, niet alleen voor het huidige jaar.

• Netto-omzet

  Omzet en balanstotaal kunnen samen de plicht veroorzaken, ook bij minder dan 50 werknemers.

• Werknemers

  Balanstotaal en werknemers kunnen samen voldoende zijn, ook als de omzet lager blijft.

U hoeft niet aan alle drie de grenzen te voldoen. Neem minimaal drie verslagjaren in het schema op: vorig jaar, huidig jaar en de prognose voor volgend jaar. Voor eerste boekjaren, overgang tussen grootteklassen en gebroken of verlengde boekjaren gelden eigen regels.

Groepscijfers kunnen beslissend zijn

Beoordeel niet alleen de enkelvoudige vennootschap. In een groep kunnen geconsolideerde cijfers of een vrijstelling op basis van een groepsverklaring relevant zijn. De voorwaarden moeten aantoonbaar zijn vervuld; alleen “de moeder controleert al” is onvoldoende.

Sommige rechtsvormen en sectoren hebben eigen regels of uitzonderingen. Statuten, subsidievoorwaarden of aandeelhoudersafspraken kunnen bovendien vrijwillig een controle eisen, ook als de wettelijke omvangsgrenzen niet worden overschreden.

Waarom vroeg toetsen?

Een eerste controle vraagt voorbereiding: geschikte verslaggevingsgrondslagen, consolidatie, dossieropbouw, interne beheersing en mogelijk een voorraadwaarneming rond balansdatum. Laat de toets vóór het vierde kwartaal uitvoeren. Een onverwachte controleplicht na jaarafsluiting leidt vaak tot vertraging.

Wat een eerste controle van u vraagt

1. Geschikte verslaggevingsgrondslagen
2. Consolidatie, als er een groep is
3. Dossieropbouw en interne beheersing
4. Mogelijk een voorraadwaarneming rond balansdatum
5. Tijdige selectie van een vergunninghoudende accountantsorganisatie

Laat de toets vóór het vierde kwartaal uitvoeren. Een onverwachte controleplicht na jaarafsluiting leidt vaak tot vertraging.

Mini-checklist

• Bereken de drie criteria per balansdatum.
• Neem groeps- en consolidatieregels mee.
• Controleer rechtsvorm en sectorale uitzonderingen.
• Lees statuten en contracten.
• Documenteer overgangsregels en conclusie.
• Selecteer tijdig een vergunninghoudende accountantsorganisatie.

Wilt u weten of uw organisatie komend boekjaar controleplichtig wordt? Stuur de laatste twee jaarrekeningen en de actuele prognose. Bekijk controleverklaring.